Boşanırken Mal Nasıl Paylaşılır? Küresel ve Yerel Perspektif
Boşanma, birçok açıdan zor bir süreçtir. Duygusal yükü bir kenara bırakacak olursak, en büyük sorulardan biri de “Boşanırken mal nasıl paylaşılır?” sorusudur. Bu konuda her ülkenin farklı hukuki uygulamaları ve kültürel yaklaşımları vardır. Türkiye’den global örneklere kadar, boşanırken mal paylaşımı konusu genellikle çiftler arasında büyük bir anlaşmazlık kaynağı olmuştur. Hem burada Bursa’dan, hem de dünyadan örnekler vererek, bu konuyu derinlemesine ele almak istiyorum.
Türkiye’de Boşanırken Mal Paylaşımı
Öncelikle Türkiye’de boşanırken mal paylaşımına nasıl yaklaşılacağını anlamak gerek. Türk Medeni Kanunu’na göre, boşanırken mal paylaşımı, evlilik süresince edinilen mallar üzerinden yapılır. Yani, eşler arasında mal paylaşımı, yalnızca evlilik içinde edinilen malları kapsar, kişisel mallar ya da evlilik öncesinde edinilen mallar bu paylaşımın dışında kalır.
Bursa gibi büyük şehirlerde de sıkça karşılaşılan bir durum olan bu meselede, Türk hukuku “edinilmiş mallara katılma rejimi”ni kabul eder. Bu da demek oluyor ki, boşanma durumunda her iki eş, evlilikleri boyunca edindikleri malların yarısı kadar hakka sahip olur. Ama işin içine biraz daha duygusal ve kişisel faktörler girdiğinde işler biraz karışabiliyor.
Bazen eşlerden biri, mal paylaşımı sırasında “Öyle ya da böyle bu malın büyük kısmı bana ait, çünkü ben çalışıyordum” gibi bir argümanla karşı çıkabiliyor. Bu durumda mal paylaşımını etkileyen faktörler arasında, kimin daha fazla katkı sağladığı gibi kriterler de devreye girebiliyor. Yine de, temelde eşit paylaşım ilkesi geçerli.
Küresel Açıdan Boşanırken Mal Paylaşımı
Türkiye dışındaki ülkelerde, boşanırken mal paylaşımı konusunda farklı yaklaşımlar görmek mümkün. Mesela, ABD’deki birçok eyalette “eşit pay” (community property) kuralı geçerlidir. Bu kurala göre, boşanma halinde eşler, evlilik süresince kazandıkları her şeyin yarısını paylaşmak zorundadır. Yani, bir evlilik süresince kazandığınız maaş, araç, gayrimenkul gibi tüm mallar, boşanma sırasında eşit bir şekilde paylaştırılır. Ancak, bazı eyaletlerde bu kural daha esnek olabiliyor ve mahkeme, mal paylaşımını adil bir şekilde yapmaya çalışır.
Bir de İngiltere’yi ele alalım. İngiltere’de boşanırken mal paylaşımı konusunda daha farklı bir yaklaşım var. Burada, her şeyden önce çiftin “gereksinimleri” ve “yaşam standardı” dikkate alınır. Yani, evlilik süresince edinilen malların paylaşımında, yalnızca matematiksel bir eşitlik değil, kişisel ihtiyaçlar ve yaşam koşulları da göz önünde bulundurulur. Özellikle çocuklu boşanmalarda, çocuğun bakımı için maddi yardımlar da mal paylaşımı içinde yer alabilir.
Farklı Kültürlerde Boşanırken Mal Paylaşımı
Mal paylaşımına dair kültürel farklar da oldukça dikkat çekici. Mesela, bazı Ortadoğu ülkelerinde, boşanma süreci ve mal paylaşımı genellikle kadının aleyhine işler. Kadınların boşanma sonrası, sahip oldukları mal varlıkları üzerinde daha az hakka sahip olabileceği durumlar görülebilir. Bu, çoğunlukla dini ve toplumsal normların etkisiyle şekillenen bir durumdur.
Asya ülkelerinde de benzer şekilde, mal paylaşımı genellikle erkeğin lehine gelişir. Japonya’da ise, boşanma sonrası mal paylaşımında eşitlik daha fazla sağlanmaya çalışılsa da, geleneksel anlayış ve toplumsal baskılar kadınların mağduriyetine yol açabilir.
Türkiye ile Küresel Uygulamalar Arasındaki Farklar
Türkiye’deki uygulama, küresel örneklerle kıyaslandığında biraz daha net bir düzenleme sunuyor. Türk hukuku, medeni kanunda düzenlediği “edinilmiş mallara katılma rejimi” ile boşanırken mal paylaşımını belirli kurallara bağlamış. Diğer birçok ülkeye göre, burada evlilik öncesi edinilen malların paylaşımının dışarıda tutulması, çiftler arasında anlaşmazlıkları bir miktar engelleyen bir unsur olabilir.
Ancak, bazı Batılı ülkelerde, özellikle İngiltere ve ABD gibi yerlerde, mal paylaşımında daha fazla esneklik var. Çiftlerin “gereksinim”lerine, yaşam standartlarına ve çocukların bakımına odaklanılması, daha adil ve kişisel bir paylaşım sağlıyor gibi görünüyor. Bu durum, çoğu zaman daha esnek bir yaklaşımı ve daha çok mahkeme müdahalesini gerektirebilir.
Sonuç: Boşanırken Mal Nasıl Paylaşılır?
Sonuç olarak, boşanırken mal paylaşımı, dünya genelinde farklı yaklaşımlar ve kültürel anlayışlarla şekillenen bir süreçtir. Türkiye’de, yasaların belirlediği sınırlar içinde mal paylaşımı nispeten daha net bir şekilde yapılırken, diğer ülkelerde bu süreç daha esnek olabiliyor. Kültürel ve toplumsal normlar da bu paylaşımlar üzerinde etkili oluyor. Ancak hangi ülkede olursa olsun, boşanma süreci, her iki taraf için de zorlayıcı ve karmaşık bir durumdur.
Bursa’da yaşayan biri olarak, çevremdeki boşanma süreçlerinden duyduğum kadarıyla, her çiftin kendi özel şartlarına göre bir çözüm bulması gerektiğini düşünüyorum. Küresel örnekler de gösteriyor ki, mal paylaşımı sadece bir hukuki mesele değil, aynı zamanda kişisel ve toplumsal bir deneyimdir.