Ufak Kıvılcımlar Yazılar

Görünür Işık Dalgaları Nedir? Bilimin, Tarihin ve Güncel Tartışmaların Kesişiminde Kısa Bir Rehber Tanım ve Temel Özellikler Görünür ışık dalgaları, elektromanyetik tayfın insan gözünün algılayabildiği bölümüdür ve yaklaşık olarak 380–750 nm dalga boyu aralığını kapsar. Bu aralıkta dalga boyu kısaldıkça enerji artar; 380–450 nm bandındaki menekşe–mavi ışık foton başına daha fazla enerji taşır, 620–750 nm aralığındaki kırmızı ışık ise daha az enerjiye sahiptir. Işık, boşlukta c ile gösterilen yaklaşık 3×108 m/s hızla yayılır; dalga boyu (λ), frekans (f) ve hız (v) arasındaki ilişki v = f·λ denklemiyle verilir. Bu temel bağ, ışığın hem dalga hem de enerji paketçikleri (foton) olarak…

Görme Engelli Birinin İfadesi Nasıl Alınır? Ekonomik Bir Perspektiften İnsan ve Kaynak Üzerine Düşünmek Bir ekonomist olarak sık sık düşünürüm: Kaynaklar sınırlıdır, ama adaletin maliyeti sınırsız olmamalıdır. Toplumun her alanında, özellikle de adalet sisteminde, kaynak dağılımı ve fırsat eşitliği meseleleri ekonomik olduğu kadar insani bir sorundur. “Görme engelli birinin ifadesi nasıl alınır?” sorusu, yalnızca bir adli prosedür değil; ekonomik sistemin etik altyapısını, kamu kaynaklarının dağılımını ve toplumsal refahın niteliğini tartışmaya açan bir sorudur. Bu yazıda, görme engelli bireylerin ifade verme sürecini piyasa dinamikleri, bireysel karar alma mekanizmaları ve toplumsal refah ekseninde analiz edeceğiz. — 1. Piyasa Dinamikleri: Adaletin Erişilebilirliği Bir…

Grotesk Olay Ne Demek? İnsan Ruhunun Sınırlarında Bir Psikolojik Yolculuk Bir psikolog olarak insan davranışlarını anlamaya çalışırken sıkça karşılaştığım bir kavram, sınırların bulanıklaştığı, duyguların akıl ile çatıştığı o garip anlara dairdir. İşte tam da bu noktada karşımıza çıkan kavramlardan biri: grotesk olay. Bu kavram yalnızca sanatta ya da edebiyatta değil, psikolojinin derin katmanlarında da yankılanır. Çünkü grotesk olan, aslında insan zihninin karanlık, bastırılmış ve çelişkili yönlerinin sahneye çıktığı andır. Grotesk Olayın Anlamı: Çirkinlik, Abartı ve Gerçekliğin Eğriliği Grotesk kelimesi, köken olarak Latince “grotto” (mağara) sözcüğünden gelir; karanlık, gizli ve tuhaf olanı çağrıştırır. Grotesk olay ise hem korku hem gülme uyandıran,…

Dana Gulaş Düdüklüde Kaç Dakikada Pişer? – Zamanın ve Lezzetin Edebî Dönüşümü Zaman, edebiyatta da mutfakta da aynı yankıyı taşır: bekleyişin sabrı, dönüşümün mucizesi. Dana gulaş gibi ağır ateşin sabırla terbiye ettiği bir yemek, yalnızca bir tarif değildir; bir karakterdir, bir hikâyedir, hatta bazen bir roman kahramanı kadar derin bir iç yolculuğa sahiptir. Bu yazı, sadece “dana gulaş düdüklüde kaç dakikada pişer?” sorusuna cevap aramakla kalmaz; zaman, sabır ve dönüşüm kavramlarını edebiyatın büyülü aynasında yeniden okumaya davet eder. Zamanın Mutfağı: Düdüklüde Pişen Anlar Zaman, mutfağın görünmeyen edebiyatıdır. Düdüklü tencerenin içindeki dana gulaş, Homeros’un destan kahramanları gibi sınavlardan geçer. Basınç, ısı,…

Gangren Neden Olur? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Gangren, sadece tıbbi bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir sorundur. Vücudun bir kısmındaki dokuların ölümüne yol açan bu durumu incelerken, yalnızca biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda toplumun bu durumu nasıl şekillendirdiğine de göz atmamız gerekiyor. Bu yazıda, gangrenin toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamındaki dinamiklerini ele alarak, bu sağlık sorununun toplum üzerindeki etkilerini ve toplumun farklı kesimlerinin bu duruma nasıl tepki verdiğini inceleyeceğiz. Gelin, bu karmaşık ve önemli konuya hep birlikte daha derinlemesine bakalım. Kadınların Toplumsal Etkiler ve Empati Odaklı Yaklaşımı Kadınlar, sağlık meselelerine genellikle toplumsal…

“Bitim Kanlandı” Ne Demek? Göz Kenarındaki Kırmızılığın Dili, Bugünü ve Yarını Bir sabah aynaya bakıyorsun, gözünün “bitimi”—yani şu dış ya da iç kenar—beklenmedik bir kızarıklıkla seni selamlıyor. İçinden, “Bitim kanlandı; bu tam olarak ne demek, ciddi mi?” diye geçiriyorsun. Hadi bunu birlikte, bir arkadaş sofrasındaki sohbet rahatlığında konuşalım: Bu ifadenin kökeni ne, bugün neden daha sık karşımıza çıkıyor ve gelecekte bu küçük kızarıklık bize neler söyleyebilir? “Bitim kanlandı” ifadesinin kökeni: Gözün kenarında neler olur? Günlük dilde “bitim”, çoğu kişinin gözün kenarını kastetmek için kullandığı bir sözcük. Tıpta bu bölgede; göz kapak kenarı (kirpik dibi), iç/dış göz pınarı (kanthus), sklera (gözün…

Ampirik Ne Demek? Tarihin Kalbinde Deneyimin İzini Sürmek Bir Tarihçinin Gözünden: Geçmişin Gerçekliğini Aramak Geçmişin tozlu raflarını karıştırırken, bir tarihçi olarak hep aynı soruya dönüyorum: “Gerçeği nasıl bilebiliriz?” Arşivlerdeki belgeler, eski günlükler, taşlara kazınmış izler… Tüm bunlar bize bir şeyler söyler, ama ne kadarına güvenebiliriz? İşte tam burada, “ampirik” düşünme biçimi devreye girer. Çünkü ampirik olmak, yalnızca inanmak değil, görmek, ölçmek ve kanıtlamak demektir. Tarihçi için ampirik yaklaşım, geçmişin hikâyelerini duygularla değil, kanıtlarla anlamlandırmaktır. Her belge, her tanıklık, her kalıntı — deneyimin somut bir yansımasıdır. O halde soralım: “Ampirik ne demek?” Ve neden insanlık tarihini anlamada bu kadar hayati bir…

Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü ve Mekânın Eğitici Dili Bir eğitimci olarak her gün şunu yeniden hatırlıyorum: Öğrenme, sadece bilgi edinme değil, dönüşme sürecidir. Bir sınıfın, bir atölyenin ya da bir evin içindeki her detay; ışığın yönünden, zemin dokusuna kadar, öğrenme biçimimizi etkiler. Mekân, tıpkı bir öğretmen gibi konuşur — sessiz ama güçlü bir dil kullanır. İşte bu noktada, ahşap görünümlü seramik gibi materyaller, mekânın eğitici gücünü destekleyen sessiz aktörler hâline gelir. Peki, bu malzeme neden bu kadar önemli ve nerelerde kullanılabilir? Ahşap Görünümlü Seramik: Estetik ile Pedagojinin Buluştuğu Nokta Ahşap, doğallığıyla insan ruhuna huzur veren bir malzemedir. Ancak zamanla yıpranması, bakım…

Kubbeyi İlk Kim Yaptı? Edebiyatın Gök Kubbesi Üzerine Bir Düşünce Kelimelerin gücüne inanan bir yazar olarak, her metni bir kubbe gibi görürüm. Kelimeler, taş taş üstüne konan birer yapı malzemesidir; cümleler o taşların arasındaki harç, duygular ise kubbenin altında yankılanan sestir. Edebiyat, insanın kendi iç dünyasını gökyüzüne açma çabasıdır; tıpkı kubbenin göğe açılan mimari bir dua oluşu gibi. Peki, bu kutsal biçimi kim ilk kez kurdu? “Kubbeyi ilk kim yaptı?” sorusu, yalnızca bir tarihsel merak değil, aynı zamanda bir anlam arayışının başlangıcıdır. Kubbenin Doğuşu: Taştan Değil, Anlamdan Bir Yapı Kubbeyi ilk kim yaptı? sorusuna yüzeysel bir yanıt mimarların tarihiyle verilebilir:…

Kaybedilen Toprakları Geri Alma Umudu: Ekonomik Perspektiften Bir Analiz Ekonomi, sınırlı kaynaklar ve bu kaynakların nasıl tahsis edileceği üzerine kuruludur. Her birey, toplum ve ülke, kararlar almak zorundadır; bu kararlar, sınırlı kaynakları nasıl kullanacakları ve nasıl bir gelecek inşa edeceklerine dair seçimleri içerir. Kaybedilen toprakları geri alma umudu da, aslında, bir ekonomi problemidir. Her ülkenin, sahip olduğu toprakların ekonomik ve stratejik değerini göz önünde bulundurarak verdiği kararlar, nihayetinde toplumun refahını etkiler. Ancak, kaybedilen toprakları geri almak gibi bir hedefin ekonomik maliyetleri ve potansiyel kazançları nedir? Bu yazıda, kaybedilen toprakları geri alma umudunun ekonomisini, piyasa dinamikleri ve bireysel kararlar çerçevesinde analiz…